Осенний урожай стих

Добавлено: 27.06.2018, 21:57 / Просмотров: 92365
Закрыть ... [X]

Русско-татарский краткий словарь


2000 слов

a  б  в  г  д  е  ж  з  и  к  л  м  н  о  п  р  с  т  у  ф  х  ц  ч  ш  щ  э  ю  я 

a
автомобиль - машина
аккуратно - пөхтә, төгәл, вакытында
активный - актив, эшлекле
алфавит - әлифба
апельсин - әфлисун
б
бабушка - әби, дәү әни
бегать, бежать - йөгер-ергә
беда - бәла, каза, бәхетсезлек
бедный - ярлы, фәкыйрь
I без - -дән башка
II без - -сыз, -сез
белый - ак
берег - яр, су буе
беречь - сакла-рга
беседа - әңгәмә
беседовать - сөйләш-ергә
беспокоиться - борчыл-ырга
библиотека - китапханә
билет - билет
бить - бәр-ергә, суг-арга, кыйна-рга
биться - сугыш-ырга, кыйнаш-ырга
благодарить - рәхмәт әйт-ергә
благодарность - рәхмәт
благородный - намуслы
бледный - агарынган
блестеть - ялтыра-рга
блестящий - ялтыравыклы
ближе - якынрак
ближний - якын, бирге
близкий - якын
близко - якында
бог - алла, ходай, хода, тәңре, хак
богатство - байлык, муллык
богатый - бай
бодрый - шат күңелле, дәртле
боевой - хәрби
боец - сугышчы
бой - сугыш
бок - ян, як
более - зуррак, чагыштырмача
болезнь - авыру
болеть - авыр-ырга, сызла-рга
болото - саз, сазлык
боль - авырту, сызлау
больница - хастаханә
больно - авырта
больной - авыру
больше - зуррак
большинство - күпчелек
большой - зур
бороться - көрәш-ергә
борьба - көрәш
ботинки - ботинка
бояться - курк-ырга
брат - абый, эне
брать - ал-ырга
бровь - каш
бродить - йөр-ергә
бросать, бросить - ташла-рга
броситься - ташлан-ырга
будто - гүя, әйтерсең
будущий - киләчәк
буква - хәреф
бумага - кәгазь
бумажный - кәгазь
бурный - давыллы
бутылка - шешә
бывать - бул-ырга
бывший - булган
было -...-ган(...-кан) иде(м, ң)
бык - үгез
быстрый - тиз
быт - көнкүреш, тормыш
быть - бул-ырга
в
в предлог - 1. эченә,эчендә; 2. булып; 3. итеп
важно - кәпрәеп; әһәмиятле
важный - мөһим, әһәмиятле
вверх - өскә
вдоль - буенча, буйлап
вдруг - кинәт
ведь - бит, ич, лабаса
везде - һәркайда
везти - алып бар-ырга
век - гасыр
велеть - куш-арга
великий - бөек
вера - ышану
веревка - бау
верить - ышан-ырга, инан-ырга
верно - турылыклы; дөрес
вернуться - кайт-ырга
верный - турылыклы
верх - түбә
верхний - өске, югарыгы
верховой - атланып йөри торган
весело - күңелле
весенний - язгы
весна - яз
весной - язын, яз көне
весть - хәбәр
весь - бөтен
весьма - бик, шактый
ветвь - ботак, тармак
ветер - жил
ветка - ботак, тармак
вечер - кич
вечерний - кичке
вечером - кичен, кич белән
вещь - әйбер, нәрсә
взволнованный - дулкынланган
взгляд - (күз) караш(ы)
взглянуть - кара-рга, күз сал-ырга
вздохнуть - сула-рга
вздрогнуть - сискәнеп кит-әргә
взрослый - олы, дәү, буйга җиткән
взятый - алынган
взять - ал-ырга, тот-арга,кулга ал-ырга
взяться - тотын-ырга
вид - күренеш
видать - күрәсең
видеть - күр-ергә
видимо - күрәсең
виднеться - күрен-ергә
видно - күренә, күрәсең
видный - күренекле
виноватый - гаепле
висеть - асылынып тор-ырга
вкус - тәм, татым; зәвык
вкусный - тәмле
власть - власть, хакимлек, хакимият
влияние - йогынты
вместе - бергә
вмешаться - тыгыл-ырга
вначале - башта
внезапно - кинәт
внести - керт-ергә
вниз - аска
внизу - аста, астында, түбәндә
внимание - дикъкать, игътибар
внимательный - дикъкатьле, игътибарлы
вновь - яңадан
внутренний - эчке
вовсе - бөтенләй, һич тә, бер дә
вода - су
водить - йөрт-ергә
воевать - сугыш-ырга
военный - гаскәри, хәрби
вожатый - җитәкче, вожатый
возвратиться - кайт-ырга
возвращать - кире кайтар-ырга
воздух - һава
воздушный - һава
возиться - азаплан-ырга
возле - янында
возможно - мөмкин кадәр, бәлки
возможность - мөмкинлек
возможный - мөмкин
возникнуть - килеп чыг-арга
возразить, возражать - каршы әйт-ергә
возраст - яшь
воин - сугышчы
война - сугыш
войско - гаскәр
войти - кер-ергә
вокруг - тирә-юньдә, тирәсендә
волна - дулкын
волновать - дулкынландыр-ырга
волноваться - дулкынлан-ырга
волос - чәч
воля - ихтыяр
вон - кит, әнә
вообще - гомумән
вопрос - сорау
вопросительный - сорау
ворота - капка
ворчать - ырылда-рга, мыгырда-рга
воскликнуть - ди-яргә, кычкырып җибәр-ергә
воскресенье - якшәмбе
воспитание - тәрбия
воспитанный - тәрбияле, тәрбияләнгән
воспитывать - тәрбиялә-ргә
воспоминание - искә төшерү, хатирә
восток - шәрык, көнчыгыш
восторг - зур шатлык
восьмой - сигезенче
вот - менә, әнә
впервые - беренче тапкыр
впереди - алда
впечатление - тәэсир, йогынты
вполне - тулысынча
впрочем - ләкин, гәрчә
враг - дошман
врач - табиб
время - вакыт
вроде - шикелле, кебек
все - бөтен, барлык, барча
всегда - һәрвакыт
всего - барысы
всемирный - бөтендөнья
все-таки - шулай да
вскоре - тиздән
вскочить - сикереп мен-әргә
вслед - артыннан
вслух - кычкырып
вспомнить, вспоминать - искә төшер-ергә, хәтергә төшер-ергә
вспыхнуть - кабын-ырга
встать - тор-ырга
встретить, встречать - очрат-ырга
встретиться - очраш-ырга
встреча - очрашу
встречаться - очраш-ырга
вступить - кер-ергә, бас-арга
всюду - һәркайда
всякий - һәрбер
второй - икенче
вход - керү
входной - керә торган, керү
вчера - кичә
выбежать - йөгереп чыг-арга
выбирать, выбрать - сайла-рга
выбор - сайлау
выборы - сайлаулар
вывести - чыгар-ырга
выглядеть - күрен-ергә
выдать, выдавать - бир-ергә
выделить - аер-ырга
выдержать - чыда-рга
выехать - чыгып кит-әргә
вызов - чакыру
вызывать, вызвать - чакырып чыгар-ырга
выйти - чыгып кит-әргә
вылезти - чыг-арга
вынести - чыгар-ырга, алып чыг-арга
вынуть - ал-ырга, чыгар-ырга
выпить - эч-әргә
выполнение - үтәү
выполненный - үтәлгән
выполнить, выполнять - үтә-ргә
выпуск - чыгарылыш
выпускать - чыгар-ырга
выпускной - чыгарылыш, чыгара торган
выпустить - чыгар-ырга, җибәр-ергә
выражать - әйт-ергә, белдер-ергә
выражение - әйтем, тәгъбир, гыйбарә
вырасти - үсеп чыг-арга, үсеп җит-әргә
вырваться - алга чыг-арга, ычкын-ырга
выскочить - сикереп чыгып кит-әргә
высокий - биек, озын
высоко - югары, биек
высосать - суырып бетер-ергә
высота - биеклек, югарылык
выставка - күргәзмә
выступить - чыг-арга, чыгып бас-арга
выступление - чыгу, чыгып китү, чыгыш
вытащить - алып чыг-арга, тартып чыгар-ырга
выучить - өйрән-ергә, ятла-рга
выход - чыгу, чыгыш
выходить - тәрбияләп үстер-ергә
выше - югары, югарырак, югарыда
г
газета - газет, гәзит
герой - герой, батыр, каһарман
гигантский - гадәттән тыш зур
глава - башлык
главный - төп, иң мөһим
глагол - фигыль
глаз - күз
глубина - тирәнлек
глубоко - тирән, тирәндә
глупый - ахмак
глухой - чукрак
глядеть - кара-рга
говорить - сөйләш-ергә
год - ел
годный - яраклы
годовщина - еллык
голова - баш
голос - тавыш
голубой - зәңгәр
голубь - күгәрчен
голый - ялангач
гора - тау
гораздо - күп, күпкә, шактый
гордость - горурлык
гордый - горур
горе - кайгы
гореть - ян-арга
горизонт - офык
горло - тамак, бугаз
горный - тау
город - шәһәр
горячо - кызу, кайнар
господин - әфәнде
гостиница - кунакханә
гость - кунак
государственный - дәүләт
государство - дәүләт
готовить - әзерлә-ргә
грамотный - укый-яза белүче
граница - чик
грубый - тупас, дорфа, тәрбиясез
грудь - күкрәк, түш
груз - йөк
грустный - күңелсез, ямансу, боек
I грязь - пычрак, баткак
II грязь - кер
губа - ирен
гулять - йөр-ергә
густой - куе
д
да - әйе
давать, дать - бир-ергә
давно - күптән
даже - хәтта
далее - аннары
далеко - ерак
дальше - ераграк
данный - бирелгән, бу
дверь - ишек
двигаться - бар-ырга, хәрәкәт ит-әргә
движение - хәрәкәт
двор - ишек алды
дворец - сарай
девочка - кыз (бала)
дед - бабай
дежурить - дежур тор-ырга
дежурный - дежур торучы, кизү
действие - хәрәкәт
действительный - чын, хокукый
действовать - эш ит-әргә
делать - эшлә-ргә
деление - бүлү
дело - эш
деньги - акча
деревня - авыл
дерево - агач
держать - тот-арга
деталь - аерым яклары
дети - балалар
детство - балачак
дисциплина - тәртип, фән
длина - озынлык, буй
длинный - озын
дневник - көндәлек
днем - көндез
дно - төп
до -....-га,...-га кадәр,...-га чаклы
добавить - өстә-ргә
добиться - иреш-ергә
добрый - яхшы, игелекле
доверие - ышану, ышаныч
долго - озак
дом - йорт, өй
доска - такта
дочь - кыз
древний - борынгы
дробь - вакланма
дрова - утын
друг - дус
дружба - дуслык
думать - уйла-рга
дурак - юләр, тиле
дуть - ис-әргә
душа - җан, рух
дым - төтен
дышать - сулыш ал-ырга
дядя - абый
е
едва - көчкә
единственный - бердәнбер
единый - бердәм
ежедневно - көн саен, һәр көнне
ежегодный - ел саен була торган, еллык
ездить - йөр-ергә
еле, еле-еле - көчкә-көчкә (генә)
если - әгәр
I есть - аша-рга
II есть - бар
ехать - бар-ырга, йөр-ергә
еще - тагы, тагын
ж
жалеть - кызган-ырга
жалко - кызганыч
жаловаться - зарлан-ырга
жаркий - кызу, эссе
жарко - эссе (итеп)
ждать - көт-әргә
I же - ә, исә
II же - ук, үк
желание - теләк, дәрт
желать - телә-ргә
железнодорожный - тимер юл
железо - тимер
желтый - сары
жена - хатын
женщина - хатын-кыз
жест - ым
жесткий - каты
животное - хайван
жизнь - тормыш
житель - торучы, яшәүче
жить - тор-ырга, яшә-ргә
з
I за - артына
II за - артында
заболеть - авыр-ырга
забор - койма
забота - кайгырту
заботливый - кайгыртучан
забрать - ал-ырга
забыть - оныт-ырга
завести - алып кер-ергә
завидовать - көнләш-ергә
зависеть - бәйле бул-ырга
завоевать - яулап (сугышып) ал-ырга
завтра - иртәгә
завтрак - иртәнге аш
завтрашний - иртәгәге
заглядывать - караштыр-ырга
заговорить - сөйли башла-рга
загонять - куып керт-ергә
загораться - яна башла-рга
задание - бирем
задать - бир-ергә
задача - мәсьәлә, бурыч
задний - арткы, узган
задуматься - уйлан-ырга
задумчиво - уйланып, уйчан
зажечь - кабыз-ырга
зайти - кер-ергә
зайчик - куянкай, куянчык
заканчивать - бетер-ергә
заключение - йомгак, ябу
закон - закон, канун
законный - законлы
закончиться - тәмамлан-ырга
закончить - бетер-ергә
закричать - кычкырып җибәр-ергә
закрытый - ябык
закрыть - яб-арга
закурить - тарта башла-рга
заменить - алмаштыр-ырга
заместитель - урынбасар
заметный - күренеп тора торган
замечательный - гүзәл
замечать, заметить - күреп ал-ырга, игътибар ит-әргә
замолчать - тын-арга
занавес - пәрдә
занимать - бурычка ал-ырга
заниматься - шөгыльлән-ергә
занятие - дәрес
занятый - буш түгел
западный - көнбатыш(тагы)
запах - ис
запеть - җырлый башла-рга
записать - язып ал-ырга
записка - язу
запомнить - истә калдыр-ырга
заранее - алдан
заседание - утырыш
заслуженный - атказанган
засмеяться - көлеп җибәр-ергә
заставить - мәҗбур ит-әргә
застать - туры китер-ергә
затем - аннан соң
зато - аның каравы
затылок - баш арты
захватить - ал-ырга
зачем - ни өчен, ник
зачитаться - онытылып укы-рга
защита - яклау, саклау
защитить - сакла-рга, якла-рга
заявить - белдер-ергә
заявление - гариза, белдерү
звание - исем
звать - чакыр-ырга; атарга
звезда - йолдыз
звездочка - йолдызчык
звено - боҗра
зверь - ерткыч
звонить - шалтырат-ырга
звонок - звонок, кыңгырау
звук - аваз
звучать - яңгыра-рга
здание - бина, йорт
здесь - монда
здорово - бик нык
здоровый - сау, сәламәт
здоровье - саулык, сәламәтлек
здравствовать - исән бул-ырга
зеленый - яшел
земля - җир
земной - җир
зеркало - көзге
зерно - бөртек, ашлык
зима - кыш
зимний - кышкы
зимой - кышын, кыш көне
злой - усал
знак - билге
знакомиться - таныш-ырга
знакомый - таныш
знаменитый - атаклы
знамя - байрак
знание - белем
золото - алтын
золотой - алтын
зритель - тамашачы
зря - юкка (гына)
зуб - теш
и
и - һәм, белән
ибо - чөнки
игра - уен
играть - уйна-рга
игрушка - уенчык
идти - бар-ырга
избрать - сайла-рга
известно - билгеле
известный - таныш, билгеле
извинить - гафу ит-әргә
издали - ерактан
из-за - артыннан
изменить - үзгәрт-ергә
измениться - үзгәр-ергә
из-под - астыннан
изучать - өйрән-ергә
или - яки
иметь - ия бул-ырга
иметься - бул-ырга
имя - исем
иначе - башкача
инициатива - инициатива, башлангыч
иногда - кайчакта, кайвакыт
иной - бүтән, башка
иностранный - чит (ил)
инструмент - корал
интерес - кызыксыну
интересно - кызыклы
интересный - кызыклы
искать - эзлә-ргә
искусственный - ясалма
искусство - сәнгать
использовать - файдалан-ырга
испугаться - курк-ырга
испытание - сынау
исторический - тарихи
история - тарих
источник - чишмә, чыганак
исходный - башлангыч
исцарапать - тырнап бетер-ергә
исчезнуть - бет-әргә, юкка чыг-арга
итог - йомгак
ишь - кара
к
каждый - һәр
казаться - күрен-ергә
как - ничек
как-нибудь - ничек булса да
каков - ничек, нинди
какой - нинди
какой-либо - нинди дә булса
как-то - ничектер
каменный - таш
камень - таш
капитальный - капиталь, нигезле
капля - тамчы
карман - кесә
карта - карта
картина - рәсем, картина
касаться - ти-ергә
качество - сыйфат
квадратный - квадрат
квартира - квартир, фатир
кивать - и-яргә, селке-ргә
кивнуть - селкеп куя-рга
кинуться - ташлан-ырга
класс - класс, сыйныф
классный - класс, сыйныф
класть - сал-ырга
клетка - читлек; шакмак; күзәнәк
ключ - ачкыч
книга - китап
книжный - китап
когда-либо - кайчан да булса
кого - кемне
кое-где - кайбер җирдә
кое-как - көчкә-көчкә
кое-кто - кайберәүләр
кое-куда - каядыр, бер җиргә
кое-что - нидер, нәрсәдер
кожа - тире
колено - тез
колесо - көпчәк, тәгәрмәч
количество - сан
комната - бүлмә
конец - оч; бетте
конечно - шиксез, әлбәттә
контрольный - контроль
крик - тавыш
кровать - карават
круглый - түгәрәк
крыльцо - болдыр, ишек төбе
крыша - түбә
кстати - урынлы
кто-либо - кем дә булса
кто-то - кемдер
куда-то - кая да булса, каядыр
культура - мәдәният
купить - сатып ал-ырга
куртка - куртка
кусок - кисәк
куст - куак
кухня - аш бүлмәсе, кухня
л
ладно - ярый, яхшы, ярыйсы
ладонь - уч төбе
лапа - тәпи, аяк
ласково - ачык, назлап, иркәләп
левый - сул
легкий - җиңел
легко - җиңел
легче - җиңелрәк
лед - боз
ледяной - боз
лежать - ят-арга, ятып тор-ырга
лезть - мен-әргә, үрмәләп мен-әргә
лента - тасма
лес - урман
лесной - урман
лет - яшь, ел
лететь - очып бар-ырга
лето - җәй
летом - җәй көне, җәен
летчик - очучы
лечь - ят-арга
ли -...-мы,...-мы икән,...-ме,...-ме икән
либо - я, яки, яисә
линия - сызык, юнәлеш
лист - яфрак; табак
листок - яфрак, бер бит кәгазь
литература - әдәбият
литературный - әдәби, әдәбият
I лицо - бит
II лицо - кеше
лично - үзе (үзем, үзең)
личный - шәхси, үз, зат
лишний - артык
лишь - бары, тик,... гына,... генә
лоб - маңгай
ловить - тот-арга, аула-рга
лодка - көймә, каек
ложиться - ят-арга
локоть - терсәк
лопата - көрәк
лошадь - ат, елкы
луна - ай
луч - нур
лучше - яхшырак, әйбәтрәк
лучший - яхшырак
любимый - яраткан, сөйгән, сөекле
любить - ярат-ырга, сөя-ргә
любоваться - соклан-ырга
любовь - мәхәббәт, гыйшык
любой - теләсә нинди
любопытство - кызыксынучанлык
люди - кешеләр, халык
м
магазин - кибет
маленький - кечкенә
мало - аз, әз
малыш - кечкенә бала, сабый
мальчик - малай, ир бала
мама - әни
масло - май
I масса - масса
II масса - бик күп
I мастер - мастер
II мастер - маһир, оста
мастерство - һөнәр, осталык
материальный - матди, материаль
мать - ана, әни
махнуть - болгап куя-рга, селкер-ергә
медленно - әкрен, акрын
медленный - акрын, салмак
между - арасында, арасыннан
междугородний - шәһәрара
международный - халыкара
мелкий - вак, кечкенә; сай
мелочь - вак, вак акча
мелькнуть - күренеп кит-әргә
менее - кимрәк, азрак
меньше - кечерәк, азрак
меняться - алмаш-ырга, алмашын-ырга
мертвый - үле, үлек, мәет
местность - урын, җир
местный - җирле, урындагы
место - урын, җир, төш
месяц - ай
металлический - металл
метод - метод, ысул, алым, юл
методический - методик
механический - механика, механик
мечта - хыял, уй
мечтать - хыяллан-ырга, уйлан-ырга
мешать - уңайсызла-рга
мешок - капчык
миг - мизгел, бик кыска вакыт
милый - сөйкемле; иркәм
министерство - министрлык
мир - тынычлык; дөнья
мирный - тыныч, дусларча
мировой - дөньякүләм
младший - кече, яшь
мнение - уй, фикер
многие - күп(ләр)
много - күп
многое - күп нәрсә
многочисленный - күп санлы
множество - бик күп
могучий - көчле, куәтле
можно - мөмкин, ярый, була
мой - минем
мокрый - юеш, дымлы, җепшек
молодежный - яшьләр
молодежь - яшьләр
молодец - егет
молодой - яшь, үсмер
молодость - яшьлек
молоко - сөт
молоток - чүкеч
молчание - тынлык
молчать - дәшмә-скә, сөйләшмә-скә
момент - момент, вакыт
море - диңгез
мороз - суык, салкын
морской - диңгез, диңгездә
моряк - моряк, диңгезче
московский - мәскәү
мост - күпер
I мочь -...ал-ырга
мощность - куәт, көч, егәрлек
мощный - куәтле, егәрле
муж - ир, ир кеше
мужество - ирлек, батырлык
мужской - ир-ат, ирләр
муравей - кырмыска
мчаться - җилдер-ергә, җил-ергә, чаб-арга
мыслить - фикер йөрт-ергә, уйла-рга
мысль - фикер, уй
мыть - ю-арга
мягкий - йомшак, нечкә
мясо - ит
мяч - туп
н
на -...-га (ка);...-да (та)
набирать, набрать - җыя-рга, җыеп ал-ырга
наблюдать - күзәт-ергә, кара-рга
наверно - мөгаен
навсегда - мәңгегә
навстречу - каршы, каршыга
над - өстендә, өстеннән
надевать - кидер-ергә, киерт-ергә, кия-ргә
надежда - өмет, ышаныч
наделать - ясап куя-рга, эшлә-ргә
наделить - бир-ергә, бүлеп бир-ергә
надеть - кидер-ергә, киерт-ергә, кия-ргә
надеяться - ышан-ырга, өмет ит-әргә
надо - кирәк
надоедливый - борчучан, басымчак
надоесть, надоедать - борчып бетер-ергә; туйдырырга
надпись - язма, язу
назад - кире, артка
название - исем, ат
названный - аталган, исемләнгән
назвать - исем бир-ергә, ата-рга, әйт-ергә
назначение - билгеләү, вазифа
называемый -...дип әйтелә торган
называть - исем бир-ергә, ата-рга, әйт-ергә
называться - атал-ырга, әйтел-ергә, диел-ергә
наиболее - бигрәк тә
найти, находить - таб-арга, ач-арга, күр-ергә
найтись - табыл-ырга, югалып калма-ска
наконец - ниһаять, ахырда
наладить - төзәт-ергә, юлга сал-ырга
наоборот - киресенчә
напечатанный - басылган
написанный - язылган
написать - яз-арга, яса-рга
напоминать - искә төшереп тор-ырга
напомнить - искә төшер-ергә
направить - юнәлт-ергә, җибәр-ергә, төбә-ргә
направиться - юнәл-ергә, кит-әргә
направление - юнәлеш, уңай, агым
направо - уңга, уң якка, уңда
напрасно - юкка, заяга
например - мәсәлән, әйтик
напротив - каршыда, каршы
напряженный - киеренке, көчәнеп
народ - халык, кешеләр
народный - халык
нарядный - матур киенгән, матур
население - халык, ил-күз
насколько - никадәр, нихәтле
насмешливо - мыскыл итеп, көлеп
насмешливый - кешедән көлүчән
настать, наступить - җит-әргә, башлан-ырга
настолько - шулкадәр, шулхәтле
настоящий - хәзерге; бу; чын
настроение - кәеф, хәл, күңел
насчет - турында, хакында
наука - фән
научить - өйрәт-ергә
научиться - өйрән-ергә
научный - фәнни, гыйльми
находить - таб-арга, ач-арга, күр-ергә
находиться - табыл-ырга; урнаш-ырга
национальный - милли
начало - баш, башлангыч, нигез
начальник - башлык, түрә
начальство - түрәләр, башлыклар
начать, начинать - башла-рга, кереш-ергә, тотын-ырга
начаться - башлан-ырга
наш - безнең
не -...-ма(-мә),...-мый(-ми); түгел
небо - күк
небольшой - зур түгел, кечкенә
невозможно - мөмкин түгел
невольно - ихтыярсыз
негромко - әкрен генә
недавно - күптән түгел
недалеко - ерак түгел, якын
недаром - юкка гына
неделя - атна
недовольный - канәгатьсез
недостаток - җитмәү, кимчелек
нежный - ягымлы, назлы
незнакомый - ят, белмәгән
неизвестно - билгесез
неизвестный - ят, таныш түгел, билгесез
некогда - вакыт юк
некого -...-лык кеше юк
некоторый - кайсыбер, беркадәр
некуда - барыр җир юк
нелегко - җиңел түгел, авыр
немало - байтак, аз түгел
немедленно - хәзер үк, шунда ук
немецкий - немец, немец теле
немного - бераз, аз гына
немножко - бераз гына
необходимо - тиеш, кирәк
необходимый - кирәкле, зарур
необыкновенный - гадәттән тыш
необычайный - гадәттән тыш
необычный - гадәти түгел (булмаган)
неожиданно - көтмәгәндә, кинәт
неожиданный - көтелмәгән
неплохо - начар түгел
непонятный - аңлашылмый торган
непременно - әлбәттә
непривычный - күнегелмәгән
несколько - берничә, аз гына
несмотря -...-га карамастан
нести - бар-ырга, үтә-ргә; ис кил-ергә; сал-ырга
нестись - тиз бар-ырга, оч-арга
нет - юк
неужели - чынлап та...-мы?(мени?)
нечего - юк, ярамый
ни - бер...дә;...гына...-ма
нигде - бер җирдә дә
ниже - тәбәнәгрәк, түбәнрәк
низкий - түбән, тәбәнәк
никак - берничек тә
никакой - бернинди дә
никогда - беркайчан да
никто - һичкем
никуда - беркая да
ничего - ярыйсы, ярар
ничто - һичбер нәрсә, һичнәрсә
новенький - өр-яңа, яп-яңа
новость - яңалык, яңа хәбәр
новый - яңа
нога - аяк
нож - пычак
ножка - аяк
номер - номер, сан
нос - борын, томшык
носить - йөрт-ергә, ташы-рга, кия-ргә
ночной - төн, төнге
ночь - төн
ночью - төнлә
нравиться - оша-рга, ярат-ырга
нравственный - әхлакый, рухи
ну - я, ну, булмас ла
нужда - ярлылык, йомыш
нужно - кирәк
нужный - кирәк, кирәкле
нынешний - хәзерге, бүгенге
нынче - хәзер, бүген
о
о -...-га; турында, хакында, турыда, хакта
оба - ике, икесе дә
обе - ике, икесе дә
обед - төшке аш, төш
обедать - төшке аш аша-рга
обернуться - борыл-ырга; төс ал-ырга
обеспечить - тәэмин ит-әргә
обещание - вәгьдә, сүз
обещать - вәгьдә ит-әргә
обида - хәтер калу
обидеться - үпкәлә-ргә, хәтер кал-ырга
обидно - күңелгә авыр
обидный - хәтер калдырырлык
облако - болыт
область - өлкә; тармак; тирә
облик - йөз, чырай
обнаружить - күрсәт-ергә, белдер-ергә, таб-арга
обнять - кочакла-рга
обойти - үт-әргә
оборудование - җиһаз
обрадоваться - шатлан-ырга, сөен-ергә
образ - сурәт, образ, тәртип
образование - мәгърифәт, мәгариф, белем алу
образованный - мәгърифәтле, белемле
обратиться - мөрәҗәгать ит-әргә, әйлән-ергә
обратно - кире, киресенчә
обращать, обратить - юнәлдер-ергә, керт-ергә
обращаться - куллан-ырга
обстановка - җиһаз; хәл
обсуждать - фикер алыш-ырга
общежитие - тулай торак
общественный - иҗтимагый
общество - җәмгыять
общий - гомуми, уртак, бөтен
объявить - белдер-ергә, әйт-ергә
объяснить - аңлат-ырга
обыкновенный - гадәттәге, гади
обычно - гадәттә
обычный - гадәттәге
обязанность - бурыч, хезмәт
обязанный - тиеш, бурычлы
обязательно - һичшиксез, әлбәттә
обязательство - бурыч, йөкләмә
оглянуться - борылып кара-рга
огонек - ут (яктысы)
огонь - ут, якты
огород - яшелчә бакчасы
огромный - бик зур
одеваться - киен-ергә
одежда - кием
одетый - киеме бар (кеше), киенгән
одеть - киендер-ергә
одеяло - юрган
один - бер, ялгыз
однажды - бервакыт
однако - шулай да, ләкин
одновременно - бер үк вакытта
ожидание - көтү, өмет
ожидать - көт-әргә
озеро - күл
оказываться - табыл-ырга, булып тор-ырга
окно - тәрәзә
около - янында, тирәсендә
окончание - бетү, ахыр
окончить - бетер-ергә, очла-рга
окошко - кечкенә тәрәзә
окружающий - чолгап алган
он - ул
она - ул
они - алар
оно - ул
опасность - куркыныч
определенный - билгеле, ачык
определить - билгелә-ргә
опускаться - төш-әргә, утыр-ырга, иң-әргә
опустить - төшер-ергә, и-яргә, сал-ырга
опыт - тәҗрибә
опытный - тәҗрибәле
опять - тагын
организация - оешма
организованный - тәртипле, оешкан
организовать - оештыр-ырга, тупла-рга
оружие - корал
освободить - азат ит-әргә, чыгар-ырга
осенний - көзге
осень - көз
осенью - көзен, көз көне
осмотреть - күздән кичер-ергә
основа - нигез, буйлык
основной - төп, төп нәрсә
особенно - бигрәк тә
особенный - үзенчәлекле
особый - аерым
оставаться - кал-ырга
оставлять, оставить - калдыр-ырга, ташла-рга
остальной - калганы, башкалар
остановить - туктат-ырга
остановиться - тукта-рга, туктал-ырга
остановка - тукталыш
остаться - кал-ырга
осторожно - саклык белән, сак
остров - утрау
острый - үткен
от -...-дан;...-нан;...-ы;...-да
отвернуться - борылып чыг-арга, борыл-ырга, читкә кит-әргә
ответ - җавап
ответить - җавап бир-ергә
ответственность - җаваплылык
ответственный - җаваплы
отдавать, отдать - кайтар-ырга, бир-ергә
отдел - бүлек
отделение - бүлү, бүлек
отдельный - аерым, кайбер
отдохнуть - ял ит-әргә
отдых - ял
отдыхать - ял ит-әргә
отец - әти
отечественный - ватан
отказываться, отказаться - баш тарт-ырга
открываться - ачыл-ырга, башлан-ырга
открытие - ачыш, ачылыш
открытый - ачык; эчкерсез
открыть, открывать - ач-арга; җибәр-ергә
открыться - ачыл-ырга, башлан-ырга
откуда - кайдан
откуда-то - кайдандыр
отличаться - аерыл-ырга
отлично - бик яхшы
отличный - бик яхшы
отметить, отмечать - билгелә-ргә, язып куя-рга
отнестись - кара-рга
относиться - кер-ергә, кара-рга
отношение - мөнәсәбәт, бәйләнеш
отозваться - җавап кайтар-ырга, бәялә-ргә
отойти - кит-әргә, чиген-ергә, читләш-ергә
отправиться - кит-әргә, олаг-ырга
отпуск - отпуск, җибәрү
отпустить - җибәр-ергә, бушат-ырга
отряд - отряд, төркем
отстать, отставать - артта кал-ырга; куб-арга
отсюда - моннан, шуннан
оттуда - аннан, тегеннән
отходить - кит-әргә, чиген-ергә, читләш-ергә
отчего - нигә, ник
охотник - аучы
охотно - бик теләп
очевидно - күрәсең
очень - бик
очередной - чираттагы, якындагы
очередь - чират
очи - күзләр
очки - күзлек
ошибиться - ялгыш-ырга
ошибка - ялгыш, хата
оштрафовать - штраф сал-ырга
ощупью - капшана-капшана
ощутить, ощущать - сиз-әргә, тоя-рга
ощущение - тойгы
п
падать - егыл-ырга; яв-арга; капла-рга
палатка - чатыр, палатка
палец - бармак
палка - таяк
памятник - һәйкәл, истәлек
память - хәтер, истәлек
папа - әти, ата
пара - бер пар, иш, ике
парень - егет
пассажир - юлчы, пассажир
пауза - пауза, тыныш
пахнуть - аңк-ырга, ис килеп тор-ырга
перевести - күчер-ергә, чыгар-ырга
передать, передавать - бир-ергә, тапшыр-ырга әйт-ергә; йоктыр-ырга
передача - бирү, тапшыру
передовой - алгы, алдынгы
пережить - баштан кичер-ергә
перейти - чыг-арга, күч-әргә, әверел-ергә
перемена - үзгәреш; тәнәфес
перерыв - өзеклек, тәнәфес
перестать - тукта-рга
переходить - чыг-арга, күч-әргә, әйлән-ергә
период - чор, вакыт, период
перо - каурый, йон; каләм
песок - ком
петь - җырла-рга, сайра-рга
печальный - кайгылы, хәсрәтле
печка - мич
печь - мич
пешком - җәяү
писатель - язучы, әдип
писать - яз-арга; рәсем яса-рга
письмо - хат, язу
пить - эч-әргә
плавать - йөз-әргә
плакать - ела-рга
пламя - ялкын
платить - түлә-ргә
платок - яулык
платье - күлмәк
плечо - иңбаш
плита - плитә
плод - җимеш
плотный - тыгыз, еш
плохо - начар, яман
плохой - начар, яман
площадка - мәйданчык
площадь - мәйдан
плыть - йөз-әргә
по - буйлап, уңаена, белән
победа - җиңү
победитель - җиңүче
победить - җиңеп чыг-арга
побежать - йөгерә башла-рга, кач-арга
поближе - якынрак
побывать - барып кайт-ырга, бул-ырга
поведение - тәртип, холык
поверить - ышан-ырга
повернуть - бор-ырга
повернуться - борыл-ырга
поверхность - өс, йөз, өслек
повесить - эл-әргә, асып үтер-ергә
повести - алып бар-ырга
повод - сылтау
поворот - әйләнеш, борылыш
повторить, повторять - кабатла-рга
повышение - күтәрү, зураю
погибнуть - үл-әргә, һәлак бул-ырга
поглядеть - кара-рга
поглядывать - караштыргала-рга
поговорить - сөйләш-ергә
погода - һава торышы
погодить - көт-әргә
подальше - арырак
подарить - бүләк ит-әргә
подарок - бүләк
подать - бир-ергә, китер-ергә
подбородок - ияк
подвезти - китер-ергә
подвести - уңайсыз хәлгә куя-рга
подвиг - батырлык
подготовить - хәзерләп куя-рга
подготовка - хәзерлек
поддержать - тот-арга, булыш-ырга, якла-рга
поднимая - күтәреп
поднятый - меңгереп куелган
поднять, поднимать - күтәреп ал-ырга, күтәр-ергә
подняться - күтәрел-ергә, чыг-арга
подобно - шикелле, кебек
подобный - охшаш
подобрать - җыя-рга, ал-ырга
подождать - көт-әргә
подойти - кил-ергә, яра-рга, бар-ырга
подписать - кул куя-рга
подпись - кул кую, имза
подробно - тулы итеп
подруга - дус (кыз)
подружиться - дуслаш-ырга
подсказать, подсказывать - әйтеп утыр-ырга
подтвердить - дөреслә-ргә; расла-рга
подумать - уйлап тор-ырга
подучить - тагы да бераз өйрәт-ергә
подушка - мендәр
подхватить - эләктереп ал-ырга; йоктыр-ырга
подходить - кил-ергә, яра-рга, бар-ырга
подъем - күтәрү; сөрү; үр
поездка - юл йөрү
поехать - кит-әргә
пожалуй - ахрысы; бугай
пожалуйста - зинһар
пожать - кул кыс-арга
пожелать - телә-ргә
пожилой - олы яшьтәге
позади - артында
позвать - чакыр-ырга
позволить, позволять - рөхсәт ит-әргә
позвонить - шалтырат-ырга
поздний - соң
поздравить, поздравлять - тәбрик ит-әргә, котла-рга
позже - соңрак
познакомить - таныштыр-ырга
познакомиться - таныш-ырга
познать - бел-ергә, тат-ырга
поиски - эзләү
поймать - эләктер-ергә
пойти - бар-ырга, кит-әргә
пока - әлегә
показать - күрсәтеп бир-ергә
показаться - күренеп кит-әргә
показывать - күрсәтеп тор-ырга
покой - тынлык
поколение - замандаш
покраснеть - кызарып кит-әргә
покрытый - капланган
покупать - сатып ал-ырга
пол - идән
полагать -... дип уйла-рга,... дип сана-рга
полагаться - ышан-ырга, аркалан-ырга
поле - кыр
полевой - кыр...
полезный - файдалы
полезть - менә башла-рга
полететь - оч-арга
политический - сәяси
полка - шүрлек, киштә
половина - ярты
положение - торыш, хәл
положенный - куелган, тиешле
положить - куя-рга
полоса - тасма, буй, зона
полоска - озынча тар тасма
полотно - киндер; полотно
полтора - бер ярым
получать - ал-ырга, йоктыр-ырга
получаться - бул-ырга
полученный - алынган
получить - ал-ырга, чыгар-ырга, йоктыр-ырга
получиться - килеп чыг-арга
полчаса - ярты сәгать
польза - файда, сихәт
пользоваться - файдалан-ырга, куллан-ырга
полюбить - ярат-ырга
помешать - комачаула-рга
помещение - бина, бүлмә
помнить - хәтерлә-ргә
помолчать - эндәшми тор-ырга
помочь, помогать - ярдәм ит-әргә
помощник - ярдәмче
помощь - ярдәм
понадобиться - кирәк бул-ырга
понимать - аңла-рга
понравиться - оша-рга
понятно - аңлаешлы, аңлашыла
понятный - аңлаешлы
понять - аңла-рга, төшен-ергә
попасть - тидер-ергә; бар-ырга; бас-арга
поправить - төзәт-ергә, рәтлә-ргә, иплә-ргә
попробовать - татып кара-рга
попросить - сора-рга, чакыр-ырга
пора -...-га вакыт,...вакыт җитү
поработать - эшлә-ргә, эшләп ал-ырга
порог - бусага
порой - кайчакта, кайвакыт
поручение - йомыш, вазифа
порядок - тәртип
посадить - утырт-ырга; яб-арга; бәйләп куя-рга
поселок - поселок, кечкенә авыл
посидеть - бераз утыр-ырга
поскорее - тизрәк, җәһәтрәк
послать - җибәр-ергә, сал-ырга, юнәлт-ергә
после - соңыннан,...-дан соң
последний - соңгы, актык
послушать - тыңла-рга
послушаться - сүз тыңла-рга
послышаться - ишетел-ергә
посмотреть - кара-рга, карап ал-ырга
посоветовать - киңәш бир-ергә
посоветоваться - киңәш-ергә
пост - пост, урын
поставить - куя-рга, бастыр-ырга
поставленный - куелган
постараться - тырыш-ырга
постель - урын, ятак
постепенно - аз-азлап, акрынлап
постоянно - һәрвакыт, өзлексез
постоянный - өзлексез, даими
постоять - басып тор-ырга, сакла-рга
построенный - төзелгән, корылган
построить - кор-ырга, төз-ергә
поступить - эшлә-ргә; кер-ергә; кил-ергә
поступок - кыланыш, эш
посуда - савыт-саба
посылать - җибәр-ергә, сал-ырга, юнәлт-ергә
потерять - югалт-ырга
поток - гөрләвек, ташкын
потолок - түшәм
потом - аннары
потому - шул сәбәпле
поход - поход
похожий - охшашлы; тартым
почва - туфрак; нигез
почему - ни сәбәптән, ни өчен
почему-то - нигәдер, нилектәндер
почетный - мактаулы
почти -... диярлек
почувствовать - сиз-әргә, тоя-рга, хис итә-ргә
поэт - шагыйрь
поэтому - шунлыктан
появиться - кил-ергә, күрен-ергә
пояс - билбау, пояс
прав - хаклы
правда - дөрес, чыннан да
правило - кагыйдә, тәртип
правильно - дөрес
правильный - дөрес
правительство - хөкүмәт
правление - идарә итү
право - хокук
правый - уң; гадел
праздник - бәйрәм
праздничный - бәйрәмчә, бәйрәм
практика - практика, тормыш, гамәл
предел - чик, эч
предлагать - тәкъдим ит-әргә, бир-ергә
предложение - тәкъдим итү; җөмлә
председатель - рәис, председатель
представитель - вәкил
представить - бир-ергә, күрсәт-ергә
представление - тамаша; күзаллау
представлять - вәкиле бул-ырга
предстоять - алда...тор-ырга, көт-әргә
предупредить - искәрт-ергә
прежний - элекке, үткән
прекрасно - бик яхшы
прекрасный - бик матур, бик яхшы
премия - премия, бүләк
преподаватель - укытучы
прибежать - йөгереп кил-ергә
приближаться - якынае-рга
прибор - прибор; савыт
прибыть - кил-ергә; арт-ырга
привезти - китер-ергә
привести - алып кил-ергә, китер-ергә
приводить - алып кил-ергә, китер-ергә
привыкнуть - гадәтлән-ергә, күнег-ергә
привычка - гадәт, күнегү
пригласить - чакыр-ырга
пригодиться - кирәк бул-ырга, яра-рга
пригодный - яраклы
приготовить - хәзерлә-ргә; пешер-ергә
приготовиться - хәзерлән-ергә
придумать - уйлап таб-арга
приезжать - кил-ергә, кайт-ырга
прием - алу, каршылау; ысул
приехать - кил-ергә, кайт-ырга
признаться - тан-ырга
прийти - кил-ергә, җит-әргә, кайт-ырга
прийтись - туры кил-ергә, яра-рга
приказ - приказ, боерык
приказать - приказ бир-ергә, куш-арга
пример - үрнәк, мисал
примерно - якынча, чамалап
примерный - шәп; якынча
принадлежать -...-ныкы,...-ның
принести - китер-ергә, ит-әргә
принимать - ал-ырга, каршыла-рга
приниматься - башла-рга, тотын-ырга
приносить - китер-ергә, ит-әргә
принятый - кабул ителгән, алынган
принять - ал-ырга, каршыла-рга
приняться - башла-рга, үсеп кит-әргә
природа - табигать
присесть - чүгәлә-ргә
прислать - җибәр-ергә
прислушаться, прислушиваться - колак сал-ырга
приходить - кил-ергә, җит-әргә, кайт-ырга
приходиться - туры кил-ергә
причем - өстәвенә
причина - сәбәп
приятель - дус, туган
приятно - рәхәт; тәмле
приятный - рәхәт; тәмле; ягымлы
про - турында
пробежать - йөгереп үт-әргә
пробовать - сынап (тырышып) кара-рга
проведенный - үткәрелгән
проверить - тикшер-ергә
провести - алып чыг-арга; алда-рга
провожать, проводить - озат-ырга
проговорить - әйт-ергә
продолжать - дәвам ит-әргә
продукт - нәтиҗә; ризык; ашамлык
прозвучать - яңгыра-рга
прозрачный - үтә күренмәле
произведение - әсәр
произвести - яса-рга, тудыр-ырга
производительный - җитештерүчән
производить - яса-рга, тудыр-ырга, эшләп чыгар-ырга
производственный - җитештерү
производство - җитештерү, производство
произнести - әйт-ергә
произойти - бул-ырга, барлыкка кил-ергә
происходить - бул-ырга, барлыкка кил-ергә
происхождение - чыгыш
пройти - тарал-ырга; үт-әргә
промышленность - промышленность, сәнәгать
пропадать - югал-ырга
пропасть - югал-ырга, үл-әргә
просить - сора-рга, ялвар-ырга, үтен-ергә
проснуться - уян-ырга
простить - гафу ит-әргә
просто - җиңел; бары тик
простой - гади, беркатлы
простор - киңлек
просторный - киң, иркен
пространство - пространство, урын
просьба - сорау, үтенеч
против - каршы
противник - дошман, каршы як
протянуть - суз-арга, тартып суз-арга
профессия - белгечлек, һөнәр
проходить - тарал-ырга; үт-әргә
прочесть - укы-рга, укып чыг-арга
прочий - башка, калган
прочитать - укы-рга, укып чыг-арга
прочно - нык, какшамаслык итеп
прочный - ышанычлы
прошлый - узган
прощать - гафу ит-әргә
прыгать - сикер-ергә
прыжок - сикереш, сикерү
прямо - туры, туп-туры
прямой - туры
птица - кош
пугать - куркыт-ырга
пускать - җибәр-ергә, керт-ергә, тарат-ырга
пустить - җибәр-ергә, керт-ергә, тарат-ырга
пустой - буш
пустыня - чүл, сахра
пусть - ярар инде, -сын
пустяк - юк-бар нәрсә, зарар юк
путевка - путевка, юллама
путешествие - сәяхәт
путь - юл
пыль - тузан
пытаться - маташ-ырга
р
работа - эш, хезмәт
работать - эшлә-ргә, хезмәт ит-әргә
работник - хезмәткәр, хезмәтче
рабочий - эшче; эш
равно - бердәй үк, тигез
равнодушно - илтифатсыз
равнодушный - ваемсыз, исе китми торган
равномерно - бертигез
равный - тигез, тиңдәш
рад - шат, риза
ради - өчен
радоваться - шатлан-ырга, сөен-ергә, куан-ырга
радостно - шатланып, сөенеп
радостный - сөенечле, шатлыклы
радость - шатлык, куаныч
раз - тапкыр, юлы, чак
разбирать - алып бетер-ергә, тикшер-ергә
разбитый - ватылган
разбор - тикшерү, сүтү
разве -...-мыни(мени), әллә...-мы(ме)
разведчик - эзләүче, разведчик
развести - илтеп куя-рга; аер-ырга; асра-рга
развивать - үстер-ергә; ныгыт-ырга
развитие - үсеш, белем дәрәҗәсе
развитой - таза, үскән
развить - сүт-әргә; ныгыт-ырга
развиться - сүтел-ергә; ныг-ырга, үс-әргә
разглядеть - тан-ырга; бел-ергә
разглядывать - карап тор-ырга
разговаривать - сөйләш-ергә
разговор - сүз, сөйләшү
разговорный - сөйләү
раздаваться - ишетел-ергә
раздаться - яңгыра-рга
раздеться - чишен-ергә
раздумье - уй, уйлану
различный - һәртөрле
разломать - ват-арга, җимер-ергә
размер - зурлык, күләм; үлчәм
разнообразный - һәртөрле
разный - төрле
разобрать - алып бетер-ергә, тикшер-ергә
разобраться - аңла-рга, ачыкла-рга
разойтись - таралыш-ырга, тарал-ырга
разрешать - рөхсәт ит-әргә, хәл ит-әргә
разрешение - хәл итү, рөхсәт
разрешить - рөхсәт ит-әргә, хәл ит-әргә
разряд - төркем; разряд; бушану
разум - акыл, зиһен
разумеется - билгеле, әлбәттә
разумеваться - аңлашыл-ырга
разучивать, разучить - ятла-рга, өйрән-ергә
районный - район
раненый - яраланган, яралы кеше
ранний - иртән, иртә килгән
рано - иртә, иртүк, бик иртә
раньше - элегрәк, алда, башта
раскрыть - ач-арга, җәя-ргә, фаш ит-әргә
расписаться - кул куя-рга
расположенный - урнашкан, урнаштырылган
распорядок - тәртип
распоряжение - боерык, күрсәтмә
рассердиться - ачулан-ырга, җикен-ергә
рассказ - хикәя, сөйләү
рассказать - сөйлә-ргә, хикәя ит-әргә
рассматривать - күреп ал-ырга, кара-рга
рассмеяться - көл-әргә, көлә башла-рга
расспросить - сораш-ырга, белеш-ергә
расстояние - ара, ераклык
расстроиться - бозыл-ырга; какша-рга
рассуждать - уйла-рга, сөйләш-ергә
растение - үсемлек
растерянно - аптырап, каушап
растерять - югалт-ырга, жуя-рга
расти - үс-әргә, арт-ырга, көчәе-ргә
расходиться - таралыш-ырга, тарал-ырга
расчет - исәпләү; файда
реальный - реаль, тормышчан
ребенок - бала, нарасый
ребята - балалар, егетләр
редакция - редакцияләү; редакция
редкий - сирәк, сирәк була торган
редко - сирәк
резиновый - резина
резкий - кискен, ачы, борын яргыч
резко - кинәт, кискен итеп
результат - нәтиҗә, күрсәткеч
река - елга
ремонт - ремонт; ремонтлау
республиканский - республика, җөмһүрият...
речь - сөйләү; тел; речь
решать, решить - чиш-әргә, кара-рга, кыл-ырга
решение - чишү, карар, нәтиҗә
решенный - чишелгән, хәл ителгән
решительно - кыю, кискен; һич
решительный - кыю, кискен
рисунок - рәсем, сурәт
робко - кыюсыз гына, юаш кына
ровно - тигез, төгәл, бөтенләй
ровный - тигез, төз
род - ыру, нәсел; род
родина - туган ил, ватан
родители - ата-ана
родиться - ту-арга
родной - туган, туып-үскән
рождение - туу
розовый - ал; роза
роль - роль, тоткан урын
рост - үсү; буй; үсеш
рот - авыз; җан; тамак
рубашка - күлмәк
рубеж - чик, ара
рубль - (бер) сум, тәңкә
рука - кул
рукав - җиң; елга култыгы
руководитель - җитәкче, башлык
руководить - җитәкчелек ит-әргә
руководство - җитәкчелек итү
русский - рус
ручка - каләм; тотка
рыба - балык
рыбак - балыкчы
рыжий - җирән, җирән чәчле
ряд - рәт, саф; күп кенә
рядом - янәшә, якын гына
с
сад - бакча, җимеш бакчасы
садиться - утыр-ырга
сам - үзем, үзең, үзе
самодеятельность - үзешчәнлек
самолет - самолет, очкыч
самостоятельность - бәйсезлек
самостоятельный - мөстәкыйль
самый - нәкъ, үзе, үк, иң, үзе
сапоги - итек
сарай - сарай
сбиться - ялгыш-ырга, бутал-ырга
сбор - җыю, җыелу
свалиться - егыл-ырга, ав-арга, ишел-ергә
сведение - мәгълүмат, хәбәр
свежий - яңа, саф, иң соңгы
сверкающий - ялтырап торган
сверху - югарыдан, өстән
свет - яктылык, ут; дөнья, җиһан
светлый - якты, ачык, тонык
свидание - күрешү, очрашу
свобода - ирек, азатлык, хөрлек
свободно - иркен, иркенләп
свободный - азат, иркен, буш
своеобразный - үзенә бертөрле
свой - үз, үзенең
связанный - бәйләнгән
связь - бәйләнеш, элемтә
сдать - бирү, кайтару
сделанный - ясалган, эшләнгән
сделать - эшлә-ргә, ит-әргә
сделаться - бул-ырга, барлыкка кил-ергә
себя - үземне, үзеңне, үзен
северный - төньяк
сегодня - бүген
сегодняшний - бүгенге
седой - чал, агарган, аксыл
сей - бу, шушы
сейчас - хәзер, шунда ук
секрет - сер
секретарь - сәркатип
секунда - секунд
село - авыл
сельдь - сельдь, селедка
сельский - авыл
семья - гаилә
сено - печән
сердито - ачуланып, усал итеп
сердитый - ачулы, усал
сердиться - ачулан-ырга, ачу кил-ергә
сердце - йөрәк, күңел, бәгырь
середина - урта, урталык
серый - соры; сүрән, төссез
серьезно - җитди, чынлап
серьезный - җитди
сестра - кыз кардәш, апа, сеңел
сесть - утыр-ырга, кун-арга; бат-арга
сзади - арттан, артта
сидеть - утыр-ырга, утырып тор-ырга
сила - көч, куәт, хәл, дәрман
сильно - каты, нык, көчле
сильный - көчле, нык, каты
синий - күк
система - система, тәртип
сказанный - әйтелгән, диелгән
сказать - әйт-ергә, ди-яргә
сказка - әкият
скамейка - эскәмия
сквозь - үтәли, аркылы, аша
складываться - өелеп куел-ырга, тор-ырга
сколько - күпме, ничә, никадәр
скорее - тизрәк, җәһәтрәк
скоро - тиз, җәһәт, тиздән
скорость - тизлек
скорый - тиз, тиз йөрешле
скромный - тыйнак, гади; аз гына
скрыться - яшерен-ергә, күздән югал-ырга
скучно - күңелсез, ямансу, эч пошу
скучный - күңелсез, эчпошыргыч
слабо - буш итеп, тыгыз итмичә
слабый - көчсез, чирләшкә; салмак
слава - дан, шөһрәт
славный - атаклы; яхшы
слегка - аз гына, җиңелчә
след - эз, билге
следить - күзәт-ергә, кара-рга
следовать - артыннан йөр-ергә, бар-ырга
следующий - бара торган, аннан соңгы
слеза - яшь, күз яше
слишком - бик, бигрәк, үтә
словно - кебек, әйтерсең, диярсең
слово - сүз
словом - кыскасы
сложенный - өеп куелган, кушылган; бөкләнгән
сложить - өеп куя-рга
сложный - катлаулы, кыен; кушма
слой - катлам, катлау
служба - хезмәт, эш
служить - хезмәт ит-әргә, эшлә-ргә
случай - вакыйга, җай
случайно - очраклы рәвештә
случайный - очраклы, көтелмәгән
случаться - бул-ырга, туры кил-ергә
случиться - бул-ырга, туры кил-ергә
слушать - тыңла-рга, санла-рга, кара-рга
слушаться - тыңла-рга, санла-рга
слышать - ишет-ергә, сиз-әргә, тоя-рга
слышаться - ишетел-ергә,сизел-ергә, тоел-ырга
слышно - ишетелә, хәбәрләр бар
слышный - ишетелә торган
смело - кыю, гайрәтләнеп
смелый - кыю, батыр
смена - алмашыну, смена, алмаш
смерть - үлем, әҗәл, вафат
сметь - кыю (хак) бул-ырга
смешно - көлке итеп
смешной - көлке, көлдергеч
смеясь - көлеп, шаярып
смеяться - көл-әргә, мыскыл ит-әргә
смотреть - кара-рга, күзәт-ергә
смочь - булдыр-ырга, кулдан кил-ергә
смущенно - оялып, уңайсызланып
смысл - мәгънә; максат; файда
сначала - башта, яңабаштан
снег - кар
снежный - кар, карлы
снимать - төшер-ергә; сал-ырга; җый(я)-рга, ал-ырга
снимок - рәсем, күчермә
снова - яңадан, тагы бер кат
снять - ал-ырга; төшер-ергә; сал-ырга
собака - эт
собираться - җыел-ырга, җыен-ырга
собрание - җыелыш, җыелма
собрать - җыя-рга, хәзерлә-ргә
собраться - җыел-ырга, җыен-ырга
собственно - чынында, дөресендә
совершать - яса-рга, күрсәт-ергә, ит-әргә
совершенно - бөтенләй, тәмам, һич
совесть - вөҗдан, намус
совет - киңәш, мәслихәт
советовать - киңәш бир-ергә
совещание - киңәшмә
современный - замандаш, хәзерге
совсем - бөтенләй, һич тә, дөм...
согласиться - риза бул-ырга, килеш-ергә
I согласный - риза, килешкән
II согласный - тартык
содержание - эчтәлек
сожаление - кызганыч, үкенеч
создание - булдыру, төзү, язу
созданный - төзелгән, ясалган
создать - булдыр-ырга, төзе-ргә, тудыр-ырга
сознание - аң, һуш, ис, аңлау
сойти - төш-әргә, чыг-арга, куб-арга, бет-әргә
солнечный - кояш, кояшлы
солнце - кояш
сомнение - шик, шөбһә
сомнительный - шикле, шөбһәле
сон - йокы, төш
сообщать, сообщить - хәбәр ит-әргә, белдер-ергә
сообщение - хәбәр, элемтә
соревнование - ярыш
сосед - күрше, күрше-күлән
соседний - күрше
сосна - нарат
составить - янәшә куя-рга, төз-әргә, яса-рга
состояние - хәл, торыш; байлык
состоять - тор-ырга, бул-ырга
состояться - бул-ырга
союз - союз, берлек; теркәгеч
спасибо - рәхмәт
спасти - коткар-ырга, йолып кал-ырга
спать - йокла-рга
сперва - элек, башта, әүвәл
специалист - белгеч
специальность - белгечлек
специальный - махсус
спешить - ашыг-ырга, кабалан-ырга
спина - арка, сырт
спокойно - тыныч кына
спокойный - тыныч
спор - бәхәс, сүз көрәштерү, дау
спорить - бәхәсләш-ергә, җиңеш-ергә
спортивный - спорт
спортсмен - спортчы
способ - ысул, юл, юнь
способность - сәләт
способный - сәләтле, булдыклы
справа - уңнан, уң яктан, уңда
справедливый - гадел, туры, хаклы
справиться - булдыра ал-ырга, җиң-әргә
спрашивать, спросить - сора-рга, таләп ит-әргә
спрятать - яшер-ергә, качыр-ырга
спрятаться - яшерен-ергә, кач-арга, пос-арга
спуститься - төш-әргә, аска төш-әргә
спустя - үткәч
спутник - юлдаш, иярчен
сразу - шунда ук, берьюлы
среди - арасында
средний - урта, уртадагы, уртача
средство - чара, юл; акча
срок - вакыт; срок
срочно - бик тиз, ашыгыч
ставить - бастыр-ырга, урнаштыр-ырга, куя-рга
становиться - бас-арга, бул-ырга, урнаш-ырга
стараться - тырыш-ырга
старик - карт
старинный - борынгы, күптәнге, иске
старуха - карчык
старший - олы, югары, өлкән
старый - карт, иске, алама
I стать - бас-арга, урнаш-ырга, тукта-рга
II стать - бул-ырга
статья - мәкалә; маддә
стекло - пыяла
степь - дала
стих - шигырь
стоить - тор-ырга, яра-рга
стол - өстәл, табын
столб - багана
столица - башкала, мәркәз
столовая - аш бүлмәсе, ашханә
столько - шулкадәр, шулхәтле
сторона - як, чит, тараф
стоявший - торган, басып торган
стоять - тор-ырга, урнаш-ырга, тукта-рга
стража - кораллы сакчы(лар), сак
страна - ил, як
страница - бит; сәхифә
странно - гаҗәп хәл, сәер
странный - гаҗәп, сәер, әкәмәт
странствие - сәяхәт, ил гизү
страх - курку, кот очу, дәһшәт
страшно - куркыныч, курку
страшный - куркыныч, бик көчле
стрелять - ат-арга
стремиться - ашыгып бар-ырга, омтыл-ырга
стремление - омтылыш, морат
строгий - таләпчән, кырыс, төгәл
строго - таләпчәнлек күрсәтеп
строение - төзү, корылма, төзелеш
строитель - төзүче
строительный - төзү, төзелеш
строительство - төзелеш, корылыш
строить - төз-ергә, яса-рга, кор-ырга
строиться - үзеңә йорт төзе-ргә; сафка тезел-ергә
строй - саф, строй, көйләнеш
стройка - төзү, төзелеш, корылма
строка - юл
строчка - юл
стук - шакылдау, кагу, тибү
стул - урындык, утыргыч
стучать - шакылда-рга, каг-арга
стыдно - оят
суд - суд, хөкем
судить - фикер йөрт-ергә; гаеплә-ргә
судьба - язмыш, тәкъдир, күрәчәк
суметь - булдыра ал-ырга, кулдан кил-ергә
сумка - букча, сумка
сунуть - тыг-арга, куя-рга, сал-ырга
суровый - кырыс, каты, авыр
сутки - тәүлек, көн
сухой - коры, киптерелгән
существо - зат, җан иясе, кеше
существовать - яшә-ргә, бар бул-ырга
схватить - тотып ал-ырга; аңла-рга
сходить - барып кайт-ырга
сцена - сәхнә, күренеш
счастливый - бәхетле
счастье - бәхет, сәгадәт
счет - санау, исәпләү, счет
считать - сана-рга, исәплә-ргә
считаться - исәпләш-ергә, санаш-ырга
съезд - съезд, килү, корылтай
съесть - аша-рга, ашап бетер-ергә
сыграть - уйна-рга, башкар-ырга
сын - ул
сюда - монда, бире
т
тайна - сер
так - шулай, болай, мәсәлән
также - шулай ук, да
такой - шундый, шулкадәр
там - анда, шунда, тегендә
танец - бию
танцевать - бие-ргә
тарелка - тәлинкә
таскать - таш-ырга, тарт-ырга
татарский - татар
тащить - алып бар-ырга
твердить - колагына тукы-рга, ятла-рга
твердо - нык, катгый
твердый - каты, ныклы
твой - синең
творческий - иҗади
творчество - иҗат
т.е.(то есть) - ягъни
тело - тән, җисем
тем - шул хәтле, шулкадәр
темно - караңгы
темнота - караңгылык
темный - караңгы; җинаятьчел
тень - күләгә
теперь - хәзер
тепло - җылы, дусларча
теплый - җылы; ягымлы
терпеть - түз-әргә; очра-рга, күр-ергә
территория - территория
терять - югалт-ырга, аерыл-ырга, әрәм ит-әргә
тесно - тыгыз, тар
тетрадь, тетрадка - дәфтәр
тетя - апа
технический - техник
течение - агым, юнәлеш
тип - тип, төр
тихий - әкрен, тын, басынкы
тихо - әкрен, тын
тихонько - әкрен генә
тише - акрынрак, чүгез
тишина - тынлык, тынычлык
то -...-дыр, нәкъ
то - ул чагында, бер...бер, я...я
то есть - ягъни, дөресрәге
товарищ - иптәш
тогда - ул вакытта, алай булгач
тоже - шулай ук, да
толпа - халык
толстый - калын, юан
только - бары, ләкин
тон - тон, төсмер
тонкий - юка, нәфис
торжественный - тантаналы
торжество - тантана, җиңү
торопиться - ашыг-ырга
торопливо - ашыгып, кабаланып
торопливый - ашыгучан, ашыгыч
торчать - чыгып (тырпаеп) тор-ырга
тоска - сагыну, эч пошу
тот - шул, теге, бусы
тотчас - шунда ук, шул чакта ук
точка - нокта; урын
точно - нәкъ, төгәл, дөрес
точный - төгәл, дөрес, җыйнак
трава - үлән, чирәм
тракторист - тракторчы
требование - таләп
требовать - таләп ит-әргә, кирәк
требоваться - таләп ител-ергә
тревога - курку, тревога
тревожно - борчулы, шомланып
тревожный - шомлы,тревога
треугольник - өчпочмак
тронуть - тия-ргә, ал-ырга
труба - торба, морҗа, быргы
трубка - трубка, көпшә
труд - хезмәт, әсәр, көч түгү
трудиться - эшлә-ргә, тырыш-ырга
трудно - авыр, кыен, читен
трудность - авырлык, кыенлык
трудный - авыр, кыен, читен
трудовой - эш, хезмәт
трудящийся - хезмәт иясе, хезмәт итүче
туда - шунда, тегендә
туман - томан
тут - биредә, монда, шул чакта
туча - болыт, кара болыт
тщательно - ныклап, нык
ты - син
тыл - арт, тыл
тяжело - авыр, читен, кыен
тяжелый - авыр, салмак, каты
тянуть - тарт-ырга, суз-арга, суыр-ырга
тянуться - сузыл-ырга, уз-арга
у
у - янында,...-да (-та),...-ның
убегать - йөгер-ергә, кач-арга, ташы-рга
убедительный - ышандырырлык
убежать - йөгер-ергә, кач-арга, ташы-рга
убирать - алып куя-рга, җыя-рга, бизә-ргә
убить - үтер-ергә, өз-әргә, түг-әргә
уборка - җыю, җыештыру
убрать - алып куя-рга, җыя-рга, бизә-ргә
уважаемый - хөрмәтле
уважать - ихтирам ит-әргә, санла-рга
уважение - хөрмәт, ихтирам
уверенно - ышанып, туп-туры
уверенность - ышанганлык, ышану, ышаныч
уверенный - нык ышанган кеше
уверять - ышандыр-ырга
увидев - күреп (алып)
увидеть - күр-ергә, аңла-рга, бел-ергә
уговаривать - үгетлә-ргә, юмала-рга
уговорить - үгетлә-ргә, килештер-ергә
угол - почмак; чат, чатлык
уголок - почмак
уголь - күмер
угрюмо - күнелсез, караңгы
удаваться - уңышлы барып чыг-арга
удар - бәрү, тибү, удар, һөҗүм
ударить - суг-арга, бәр-ергә
удаться - уңышлы барып чыг-арга
удивительно - гаҗәп, искиткеч
удивительный - гаҗәеп, искиткеч
удивиться - ис кит-әргә, гаҗәплән-ергә
удивление - ис китү, гаҗәпләнү
удивленно - ис китеп, гаҗәпләнеп
удобно - уңайлы, җайлы, кулай
удобный - уңай, уңайлы, җайлы
удовольствие - рәхәт, хозур
уезжать - кит-әргә, китеп бар-ырга
уехать - кит-әргә, китеп бар-ырга
I уж - тузбаш (елан)
II уж - инде, лә инде
ужас - курку, кот очу, фаҗига
уже - инде
ужин - кичке аш
узкий - тар
узнав - белеп, аңлап алгач
узнавать - тан-ырга, бел-ергә, аңла-рга
узнать - тан-ырга, бел-ергә, белеш-ергә
уйти - кит-әргә, ташла-рга, чум-арга, тотыл-ырга
указать - күрсәт-ергә, ишарә ит-әргә
улица - урам
улучшаться, улучшиться - яхшыр-ырга, әйбәтлән-ергә
улучшить - яхшырт-ырга, әйбәтләндер-ергә
улыбаться - елма-ерга; оша-рга
улыбаясь - елмаеп, көлемсерәп
улыбка - елмаю, көлемсерәү
улыбнуться - көлемсерә-ргә
ум - акыл; акыл иясе
умелый - оста, булдыклы
умение - белү, сәләт
уменьшать - кечерәйт-ергә, азайт-ырга
умереть - үл-әргә, әҗәл җит-әргә
уметь - бел-ергә, кулыннан кил-ергә
умножать - тапкырла-рга, арттыр-ырга
умножить - тапкырла-рга, арттыр-ырга
умный - акыллы, башлы
упасть - егыл-ырга, төш-әргә, атыл-ырга, киме-ргә
управление - идарә (итү)
уровень - биеклек, дәрәҗә
урожай - уңыш, муллык
урок - дәрес, гыйбрәт
усесться - утыр-ырга
усилие - бердәм көч
условие - сүз куешу, шарт, таләп
услышать - ишет-ергә, ишетеп бел-ергә
усмехнуться - көлемсерә-ргә, авыз ер-ырга
уснуть - йокыга кит-әргә, йоклап кит-әргә
усовершенствоваться - камилләш-ергә
успевать, успеть - җитеш-ергә, өлгер-ергә
успех - уңыш, уңышлык
успешно - уңышлы (рәвештә)
успешный - уңышлы
успокоиться - тынычлан-ырга, басыл-ырга
усталый - арыган, талчыккан
установленный - куелган, билгеләнгән
устать - ары-рга, йончы-рга, әлсерә-ргә
устно - телдән
устраивать - кор-ырга, рәтлә-ргә, куптар-ырга
устроить - кор-ырга, рәтлә-ргә, куптар-ырга
устройство - төзелеш, җайланма
утверждать - расла-рга,...дип сана-рга
утро - иртә
утром - иртән, иртә белән
ухаживать - кара-рга, артыннан йөр-ергә
ухо - колак
уход - китү, ташлау; карау (авыруны)
уходить - кит-әргә, ташла-рга
участвовать - катнаш-ырга
участие - катнашу, теләктәшлек
участник - катнашучы
участок - участок, бүлемтек
учащийся - укучы
учеба - уку, белем алу
учебник - дәреслек
учебный - уку, уку-укыту
учение - тәгълимат, уку
ученик - укучы, өйрәнчек, шәкерт
ученический - укучы...
ученый - галим, гыйльми
учитель - укытучы, остаз, мөгаллим
учительская - укытучылар бүлмәсе
учительский - укытучы...
учить - укыт-ырга, өйрәт-ергә, ятла-рга
учиться - укы-рга, өйрән-ергә
уют - уңайлылык
уязвимый - йомшак, кимсенүчән
ф
факт - мисал
фигура - сын
физический - физика, физик
флаг - байрак, флаг, әләм
форма - форма; кием
фотография - фотография, рәсем, сурәт
фраза - җөмлә, гыйбарә
х
характер - характер, холык
хватать - тот-арга, җит-әргә
хватить - суг-арга, бәр-ергә
хвост - койрык
химический - химия..., химик
хлеб - икмәк, ашлык
ходить - йөр-ергә, кара-рга
ходьба - йөреш, йөрү
хозяин - хуҗа, ия
хозяйство - хуҗалык
холод - суык, салкын
холодно - суык, салкын
холодный - салкын
хор - хор, күмәк җыр
хороший - яхшы, әйбәт
хорошо - яхшы, әйбәт, ярар
хотеть - телә-ргә
хотеться - телә-ргә
хоть - булса да
хотя - булса да, гәрчә
художественный - матур; нәфис
художник - рәссам, художник
хуже - начаррак
ц
цвет - төс
цветной - төсле
цветок - чәчәк, гөл
целина - чирәм җир
целовать - үб-әргә
целый - бөтен, тулы, буе
цель - максат
ценный - кыйммәтле
центр - үзәк, урта
центральный - үзәктәге, төп
цепь - чылбыр, богау
цыпленок - чеби, чебеш
ч
чай - чәй
час - сәгать
часто - еш
часть - өлеш, кисәк, бүлек
часы - сәгать
чаще - ешрак, куерак
чей - кемнеке
чей-то - кемнекедер
человек - кеше
человеческий - кешегә хас
человечество - кешелек дөньясы
чем - караганда, никадәр
через - аркылы, аша
чернила - кара (язу осенний урожай стих карасы)
черный - кара
черт - шайтан
черта - сызык, хасият
честно - гадел, намусы кушканча
честный - намуслы, тугры
честь - намус
четверть - чирек
число - сан
чисто - чиста (итеп)
чистота - чисталык, сафлык
чистый - чиста, саф
читатель - укучы
читать - укы-рга
член - әгъза, кисәк, член
что - нәрсә, дип
чтоб - өчен;...-сын(сен)
что-либо - ни дә булса
что-то - нәрсәдер, бераз, никтер
чувство - тойгы, хис
чувствовать - сиз-әргә, тоя-рга, хис ит-әргә
чувствоваться - тоел-ырга
чудесно - гаҗәп, бик әйбәт
чудесный - таң калырлык
чужой - башка кеше; чит, ят
чуть - аз гына
ш
шаг - адым
шагать - атла-рга, атлап бар-ырга
шагнуть - атлап куя-рга, атла-рга
шапка - бүрек
шепотом - пышылдап
шептать - пышылда-рга
шея - муен
ширина - киңлек, иң
широкий - киң, иркен, зур
широко - киң, зур
школа - мәктәп
школьник - укучы
школьный - мәктәп...
шляпа - эшләпә
штука - данә
шум - тавыш
шуметь - шаула-рга
шумно - шаулап, шаулы
шутить - шаяр-ырга, уйна-рга
шутка - шаярту
щ
щека - яңак
щенок - көчек
щи - щи, кәбестә шулпасы
э
экзамен - имтихан
экзаменовать - имтихан ал-ырга
экземпляр - нөсхә
экономика - икътисад
экономия - экономия, исрафсыз
электричество - электр
электростанция - электр станциясе
энергично - гайрәтләнеп, дәрт белән
энергия - энергия; дәрт
эта - бу
этаж - кат, этаж
это - бу
этот - бу
эффективный - тәэсирле, нәтиҗәле
эх - их, әй, эх
эхо - кайтаваз
ю
юг - көньяк
южный - көньяктагы, көньяк
юность - яшьлек
юноша - яшүсмер
юношеский - яшьлек...
юный - яшь
я
я - мин
яблоко - алма
яблоня - алмагач
яблочный - алма
явиться - кил-ергә, бар-ырга, бул-ырга
являться - бул-ырга, кил-ергә
явный - ачык, шиксез
ядерный - атом-төш...
язык - тел
яйцо - йомырка
январь - гыйнвар, январь
яркий - якты, яп-якты, ачык
ярко - якты, яп-якты
ясно - якты, аяз
ясный - якты, ачык
ястреб - карчыга
ящик - тартма



Источник: http://tatar.com.ru/rus-tat.php



Рекомендуем посмотреть ещё:



Похожие новости


Как сажать мальву под зиму
Цветок белая дрёма
Алсу сорт томатов
Посадка лука батуна зимой
Сорт смородины тибен
Посев осенью под зиму
Когда и как сажать смородину осенью черенками
Нарциссы срок посадка


Осенний урожай стих Осенний урожай стих Осенний урожай стих Осенний урожай стих
Осенний урожай стих


Церковный календарь на 2018 год. Церковные праздники на
Все стихи Николая Некрасова на одной странице




ШОКИРУЮЩИЕ НОВОСТИ